واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

838

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

بوده‌اند « 1 » حكومت داشته . وى به اتفاق ريش سفيدان آن بلاد به استقبال لشكر مغول رفت و اظهار اطاعت و ايلى كرد . جبه ( چژه‌به ، يمه ) در اين‌باره به چنگيز خان گزارش داد . و خان فرمود تاخسيمايلى به مقدمهء لشكر چژه‌به [ جبه ] ملحق شود يعنى راهنمائى را به عهده گيرد . فقط ابو الغازى دربارهء برخورد لشكريان كوچلك و چژه‌به [ جبه ، يمه ] سخن مىگويد « 2 » . اپرت « 3 » پنداشته كه داستان پلانو كارپينى « 4 » ، دربارهء پيكار

--> - اتباع مسلمان كوچلك اشغال گشته . ( پ . پليو حدس مىزند كه شايد كلمهء « بسيخا » - ى متن چينى ( « يوآن - شى » ) اصطلاح جغرافيائى نبوده ، بلكه شيوهء تحرير چينى كلمهء تركى « باسقاق » ( كه مطابق و معادل « داروغه‌چى » مغولى است ) باشد . در اين صورت از متن « يوآن - شى » چنين مستفاد مىگردد كه خسيمايلى باسقاق شهر كسان بوده . پ . پليو ضمنا قيد مىكند كه معلوم نيست پيش از فتح سرزمين قراختائيان بدست مغولان با سقاقان در آنجا وجود داشته‌اند يا نه . رجوع شود به : ( تحريريه - 55 - 54 . Pelliot , « Notes sur le « Turkestan » , PP . ( 1 ) - . 18 . Bretschneider , « Reseorches » , vol I , P ( پ . پليو آغاز قسمت مربوطهء « يوآن - شى » را چنين ترجمه مىكند : - woeul - to ( Ghuzz ؟ tait un homme de Kou - tso ؟ Ho - sseu - moi - li e » . ( 54 . Nofes sur le « Turkestan » , p » ) « ordo ) des pays d ' occident اين تعبير كلمهء ( غزاوردو ، يعنى « بلاساغون » ) در حاشيهء نسخهء چاپ انگليسى وى يادداشت شده ( يادداشت او را كاملا نتوانستيم بخوانيم ) تحريريه . ) ( 2 ) - « شجرة الاتراك » ، چاپ دمزون ( متن ، 94 ) ، ترجمه 102 ؛ ظاهرا ابو الغازى كلمهء « دوانيدن » را كه در تأليف رشيد الدين آمده به اين معنى درك كرده بوده ( چاپ برزين ، متن ، بخش VII ، 278 ) . در جاى ديگر ( بخش XV ، متن ، 62 ؛ ترجمه ، 40 ) خود رشيد الدين مىگويد كه كوچلك پيش از آنكه مغولان پيكار آغاز كنند گريخت . ( 3 ) - 160 . Oppert , « Der presbyter Johannes » , S . ( 4 ) - چاپ يازيكوف ، 126 ، چاپ بيزلى ، 69 ، 102 ، 143 ؛ ( ترجمهء مالئين ، 17 ) .